مسجد جامع دامغان

 

این همان مسجدی است که مقدسی نوشته است، در کوچه قرار دارد. در ورودی مسجد جامع و مدرسه حاج فتحعلی بیک که مدرسه پامنار می گویند زیر گنبد بزرگ خشتی که «قیصریه» می نامند روبروی هم است که مدرسه در سمت شمال و مسجد در جنوب گنبد است و راه عبور است و درب دیگری هم مسجد دارد که در محله «خوریا» است از درب قیصریه بدالانی وارد می شوید طرف راست، مدخل مناره و در سمت چپ دری است که به حیاط کوچکی که گودتر از سطح دالان است و دو پله دارد وارد می شود و در جهت شرقی این محوطه مسجدی است که از سطح محوطه قریب چهار متر پایین تر است و آن را مسجد زیرزمینی می نامند و در تابستان سرد است.

این مسجد دارای ۳۵ متر طول , ۱۸ متر عرض و دو ردیف ستون است که روی ستون‌ها سقف‌های مدور آجری کار شده است و فواصل آجرها نیز با گچ بند‌کشی شده است. دالان ورودی به صحن مسجد که دارای ۳۸ متر درازا و ۳۶ متر پهنا است, منتهی می‌شود. ضلع جنوبی صحن دارای سه ایوان است که ایوان وسط آن مرتفع‌تر و عریض‌تر از ایوان‌های طرفین است. محراب در همین ایوان واقع شده است. دهانه این ایوان هفت متر و درازای زیر سقف ۱۶ متر است.این مسجد در ضلع غربی و شرقی خود دو شبستان دارد که چند سال پیش مرمت و بازسازی شده است.

مناره مسجد جامع:

در ورودی آن در سمت چپ ضلع غربی دالانی است که از طرف «قیصریه» وارد می شوند. ارتفاع آن از سطح زمین ۷۵/۲۶ متر است و مقداری از قاعده آن در خاک و بین ساختمانهای متصل به آن است. قطر پایین آن ۵/۱۳ متر و بالای آن در جایی که کلاهک شروع می شود ۸۵/۶ متر است کتیبه ای آجری قریب ده متر بالاتر از زمین دارد که قسمتی از آیه نور در آن آمده است. در اسفند ماه ۱۳۱۱ شمسی برقی به مناره اصابت کرد و مانند ماری به آن پیچید. روکاری ظریف آن را مقداری خراب کرد که بعداً تعمیر کردند. گفته می شود در حوالی سال ۵۰۰ هجری قمری (۹۲۵ سال پیش) ساخته شده است.